Kleiburgflat Amsterdam

Wat betekent cocreatie op de woningmarkt?

Link: onderzoek downloaden

‘People need not only to obtain things, they need, above all, the freedom to make things among which they can live, to give shape to them according to their own tastes, and to put them to use in caring for and about others.’ (Illich, 1975).

De consument is aan zet. De producenten kenmerken zich de afgelopen decennia niet meer als jagers, zoekende naar gewillige consumenten, maar stellen de consument juist meer centraal. Deze verschuiving van de focus naar de consument vindt plaats doordat de producenten een groeiende erkenning hebben voor de persoonlijke en unieke ervaring en betekenis van producten, diensten of een interface. Prahalad en Ramaswamy beschrijven de verschuiving in productie en consumptie met betrekking tot “waardecreatie” waarbij de betekenis van een product boven de gebruikerswaarde aan betekenis vermaand. Deze “betekenis” van een product heeft te maken met branding, identificatie, beleving en ervaring ervan. De beleving (ervaring en betekenis) van een product hangt wordt verwacht nauw samen te hangen met de persoonlijke betrokkenheid en het zogenaamde mentaal eigenaarschap. Hoe groter deze twee laatste zijn, hoe hoger de uiteindelijke “waarde” wordt voor de consument. Producenten streven ernaar de ervaring en betekeniswaarde van een product aan te laten sluiten bij de (uiteenlopende) wensen van de consument; dit leidt tot waardeverhoging. Hiertoe bieden producenten steeds meer mogelijkheden voor consumenten om producten mede te produceren en hiermee te “personaliseren”. Producten, diensten en interfaces worden naar de wensen en behoeftes van de consument aangepast of samen gecreëerd. Dit laatste proces kan worden omschreven onder het koepelbegrip van “cocreatie”.

Sprekende voorbeelden van cocreatie zijn in bijna alle consumptiemarkten terug te vinden. Zoals schoenen waarvan de consument zelf het design bepaalt, uiteenlopende gadgets en applicaties zoals iTunes voor digitale apparatuur of een naar eigen voorkeur ontworpen beer: ‘Build-a-Bear’. Hierover zegt de oprichter Maxine Clark: ‘Smartphones and tablets have changed the way children play, so we wanted the stores to stay fun and relevant, we want it more to be an experience’. Cocreatie wordt binnen veel markten positief opgepakt en uitgedragen, er zijn sinds 2010 zelfs ‘Co-creation Awards’ voor de meest succesvolle cocreatie initiatieven.

Het koepelbegrip cocreatie kan worden gezien als een verdere afkeer van de massaproductie binnen het Fordisme richting een meer gedifferentieerde en vraaggestuurde consumptiemarkt. De traditionele productiemethodes waarbij een bedrijf een product of dienst ontwikkelde en reclame maakte in de hoop tot aankoop vanuit de consument is verschoven naar consumentgerichte productie. Tegenwoordig schikt de consument zich niet naar alleen kant-en-klaarproducten. Zij kenmerkt zich als actieve, kritische en – versterkt door de mogelijkheden van technologie – geïnformeerde actor. Het is het begin van een nieuwe productierichting, vanuit de consument, de gebruiker en de vraagkant. Het is het begin van cocreatie.

Afstudeeronderzoek Cocreatie – De Flat, Amsterdam Bijlmer

De Flat in De Bijlmer

Tijdens de eerste verkoopperiode van cocreatie door kluswonen in De Flat voltooide ik het afstudeeronderzoek over dit bijzondere project in de Bijlmerflat. Met het onderzoek is een innovatieve koppeling gemaakt tussen wetenschappelijke consumptietheorieën enerzijds en de kenmerken van leegstand op de Nederlandse woningmarkt anderzijds. De centrale vraag binnen het onderzoek is als volgt:

Welke bijdrage (mogelijkheden, beperkingen en uitdagingen) kan kluswonen als vorm van woningproductie bieden bij de herontwikkeling van leegstaande naoorlogse woningflats?

Uit het succes van het project blijkt dat het kluswoonconcept leegstandsproblematiek kan oplossen. In het onderzoek is verdiepend uiteengezet welke mogelijkheden, beperkingen en uitdagingen  verbonden zijn aan hergebruik middels kluswonen. Hierbij wordt niet alleen de productiekant belicht (de aanbieders ofwel de ontwikkelaars) maar ook de beleidsmakers en consumenten (de woningkopers) worden centraal gesteld. Uit het onderzoek blijkt dat de mogelijkheden voor deze partijen uiteenlopen en het inhoudelijk proces van grote invloed is op de bijdrage welke kluswonen bij hergebruik van leegstand kan bieden. De bewustwording vanuit de aanbieders en beleidsmakers van de procesinhoudelijke mogelijkheden, beperkingen en uitdagingen zijn van groot belang voor het succes van een hergebruik project. Intensieve wederzijdse kennisuitwisseling tussen de consumenten en aanbieders blijkt van grote invloed op een succesvol kluswoonproject. Wat nog meer? Hier kunt u het onderzoek lezen.